Tehlikeye Genel Bakış
Sağlık Tehlikeleri: Cilt ve mukoza zarlarını tahriş eder ve merkezi sinir sisteminde anestezik etki gösterir.
Akut Zehirlenme: Bu ürünün yüksek konsantrasyonda kısa sürede solunması, gözlerde ve üst solunum yollarında belirgin tahriş belirtilerine, konjonktival ve farenks tıkanıklığına, baş dönmesine, baş ağrısına, bulantıya, kusmaya, göğüs sıkışmasına, uzuvlarda güçsüzlüğe, sendelemeye ve kafa karışıklığına neden olabilir. Şiddetli vakalarda ajitasyon, nöbetler ve koma görülebilir.
Kronik Zehirlenme: Uzun süreli maruz kalma, kadın işçilerde nevrastenik sendroma, karaciğer büyümesine ve adet düzensizliklerine yol açabilir. Ayrıca cilt kuruluğuna, çatlamasına ve dermatite de neden olabilir.
Çevresel Tehlikeler: Çevre için ciddi bir tehlike oluşturur ve havayı, su ortamını ve su kaynaklarını kirletebilir.
Yanıcılık ve Patlama Tehlikesi: Bu ürün yanıcı ve tahriş edicidir.
Toksisite: Düşük toksisiteli olarak sınıflandırılmıştır.
Akut Toksisite: LD50 5000 mg/kg (sıçanlarda oral); LC50 12124 mg/kg (tavşanlarda dermal); 71,4 g/m³'lük insan solunumu kısa sürede ölümcüldür; 3 g/m³'lük insan solunumu 1-8 saat boyunca akut zehirlenmeye neden olur; 0,2-0,3 g/m³'lük insan solunumu 8 saat boyunca zehirlenme belirtilerine yol açar.
Tahriş:
Göz maruziyeti: 300 ppm tahrişe neden olur.
Tavşan derisinde maruz kalma: 500 mg orta derecede tahrişe neden olur.
Subakut ve Kronik Toksisite: 90-127 gün boyunca günde 8 saat süreyle 390 mg/m³ solumaya maruz bırakılan sıçanlar ve kobaylarda hematopoetik sistemde ve parankimal organlarda değişiklikler gözlemlenmiştir.
Mutajenite: Mikronükleus testi: farelere 200 mg/kg oral uygulama. Sitogenetik analiz: sıçanlar 16 hafta boyunca (aralıklı olarak) 5400 μg/m³ inhalasyonuna maruz bırakıldı.
Üreme Toksisitesi: 24 saat boyunca (gebelik 1-18. günleri) en düşük toksik konsantrasyon olan 1,5 g/m³'e maruz bırakılan sıçanlarda embriyotoksisite ve kas gelişimi anormallikleri gözlemlenmiştir. 24 saat boyunca (gebelik 6-13. günleri) en düşük toksik konsantrasyon olan 500 mg/m³'e maruz bırakılan farelerde ise embriyotoksisite görülmüştür.
Metabolizma ve Bozunma: Vücutta emilen toluenin %80'i NADP varlığında benzil alkole, daha sonra NAD varlığında benzaldehite ve daha sonra benzoik aside oksitlenir. Ardından koenzim A ve adenozin trifosfat varlığında glisin ile birleşerek hippurik asit oluşturur. Bu nedenle, insan vücudu tarafından emilen toluenin %16-20'si solunum yoluyla değişmeden dışarı atılırken, %80'i böbrekler tarafından hippurik asit şeklinde atılır. Toluene maruz kaldıktan sonra, idrardaki hippurik asit 2 saat içinde hızla artar, daha sonra daha yavaş yükselir ve maruziyet sona erdikten 16-24 saat sonra normal seviyelere döner. Benzoik asidin küçük bir kısmı glukuronik asit ile birleşerek toksik olmayan maddeler oluşturur. Toluenin %1'inden azı o-kresol'e metabolize edilir. Çevrede, toluen, güçlü oksitleyici koşullar altında veya katalizörlerin varlığında havaya maruz kaldığında benzoik aside oksitlenir veya doğrudan karbondioksit ve suya ayrışır.
Kalıntı ve Birikim: Toluenin yaklaşık %80'i insan ve tavşanların idrarında hippurik asit olarak atılırken, geri kalanının çoğu solunum yoluyla dışarı atılır. Bu yazarlar ayrıca toluenin %0,4-%1,1'inin o-kresol olarak atıldığını bildirmişlerdir. Başka bir çalışma, ana metabolit olan hippurik asidin idrarda hızla atıldığını göstermiştir. Tipik mesleki maruz kalma koşullarında, hippurik asit maruziyet sona erdikten sonraki 24 saat içinde neredeyse tamamen ortadan kalkar. Bununla birlikte, tekrarlanan 8 saatlik günlük maruziyeti takiben 16 saatlik maruz kalmama aralıkları nedeniyle, çalışma haftası boyunca bir miktar hippurik asit birikimi meydana gelebilir, ancak konsantrasyonlar hafta sonundan sonra maruziyet öncesi seviyelere döner. Normal idrardaki hippurik asit miktarı, diyet alımına ve bireysel farklılıklara bağlı olarak önemli ölçüde değişir (0,3-2,5 g). Bu nedenle, toluen emilimi idrar hippurik asit seviyelerinden tam olarak çıkarılamaz, ancak toluen emilimini tespit etmek için grup araştırmalarında bir miktar doğruluk payı vardır. Fenobarbital ile önceden tedavi edilen sıçanlarda, toluen enjeksiyonundan sonra kandan toluenin kaybolma hızında artış ve uyku süresinde kısalma gözlemlenmiştir; bu da karaciğer mikrozomal enzimlerinin uyarılmasının toluen metabolizmasını uyarabileceğini göstermektedir.
Göç ve Dönüşüm: Toluen esas olarak petrokimya süreçleri yoluyla ham petrolden üretilir. Yağlar, reçineler, doğal ve sentetik kauçuk, kömür katranı, asfalt ve selüloz asetat için çözücü olarak kullanılır. Ayrıca selüloz boyaları ve verniklerinde, fotolitografi ve mürekkep çözücülerinde de kullanılır. Toluen ayrıca organik sentezde, özellikle benzoil klorür, fenil bileşikleri, sakarin, trinitrotoluen ve birçok boya için önemli bir hammaddedir. Ayrıca havacılık ve otomotiv benzininde de bir bileşendir. Toluen uçucudur ve çevrede nispeten tepkimeye girmez. Hava hareketi nedeniyle çevrede yaygın olarak dağılır ve yağmur ve su yüzeylerinden buharlaşma yoluyla hava ve su arasında sürekli olarak geri dönüşüm yapar. Sonunda biyolojik ve mikrobiyal oksidasyon yoluyla bozunabilir. Dünya genelinde kentsel havadaki ortalama toluen konsantrasyonlarının bir özeti, tipik seviyelerin 112,5–150 μg/m³ olduğunu göstermektedir; bu konsantrasyonlar esas olarak benzinle ilgili emisyonlardan (araç egzozu, benzin işleme) ve endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan çözücü kayıpları ve emisyonlarından kaynaklanmaktadır.
İlk Yardım Tedbirleri
Cilt teması durumunda: Kirlenmiş giysileri çıkarın ve cildi bol sabun ve suyla iyice yıkayın.
Gözle temas halinde: Göz kapaklarını kaldırın ve akan su veya serum fizyolojik ile yıkayın. Tıbbi yardım alın.
Solunum yolu tıkanıklığı durumunda: Hemen temiz havaya çıkın. Solunum yolunu açık tutun. Solunum güçlüğü varsa oksijen verin. Solunum durursa suni solunum uygulayın. Tıbbi yardım alın.
Yutulması halinde: Kusmayı sağlamak için bol miktarda ılık su için. Tıbbi yardım alın.
Yangınla Mücadele Tedbirleri
Tehlikeli Özellikler: Yanıcıdır; havayla karışan buhar patlayıcı karışımlar oluşturabilir. Açık alevlere veya yüksek ısıya maruz kalma yanmaya veya patlamaya neden olabilir. Oksitleyicilerle güçlü bir şekilde reaksiyona girer. Yüksek akış hızları statik elektrik üretebilir ve biriktirebilir. Buhar havadan daha ağırdır ve uzun mesafelere, daha alçak bölgelere yayılabilir; burada tutuşup geri tepme yapabilir.
Tehlikeli Yanma Ürünleri: Karbonmonoksit, karbondioksit.
Yangınla Mücadele Yöntemleri: Kapları su püskürterek soğutun. Mümkünse kapları yangın bölgesinden açık bir alana taşıyın. Yangın bölgesindeki kapların rengi değişmişse veya basınç tahliye cihazlarından ses geliyorsa, derhal tahliye edin.
Yangın Söndürme Maddeleri: Köpük, kuru toz, karbondioksit, kum. Su, söndürmede etkisizdir.
Sızıntı Acil Müdahalesi
Acil Durum Müdahalesi: Personeli sızıntı bölgesinden güvenli bir alana tahliye edin, bölgeyi izole edin ve erişimi sıkı bir şekilde kontrol edin. Ateşleme kaynaklarını ortadan kaldırın. Acil durum müdahale ekipleri, kendinden bağımsız pozitif basınçlı solunum cihazı ve koruyucu giysi giymelidir. Sızıntı kaynağını en aza indirin. Kanalizasyonlara, drenaj hendeklerine veya diğer kapalı alanlara girişi engelleyin.
Küçük Sızıntı: Aktif karbon veya diğer inert malzemelerle emdirin. Alternatif olarak, yanıcı olmayan bir dağıtıcıdan yapılmış bir emülsiyonla yıkayın, yıkama sıvısını seyreltin ve atık su sistemine boşaltın.
Büyük Sızıntı: Sızıntıyı kontrol altına almak için setler veya çukurlar inşa edin. Buhar tehlikesini azaltmak için köpükle örtün. Patlamaya dayanıklı pompalar kullanarak, atık su arıtma tesislerinde geri kazanım veya bertaraf için tankerlere veya özel toplama kaplarına aktarın.
Yayın tarihi: 24 Şubat 2026